Dikey içinde yatay işler: Tasit.com/tKiralık

by Cenap Coskun

tkiralık: http://www.tasit.com/kiralik-arac

 

2009 yılında Birol Kabakoğlu tarafından kurulan tasit.com ikinciel otomobil dikeyinde faaliyet gösteren alanında başarılı sitelerden birisi. Burada girişimin tarihçesinden çok yaptığı başarılı yan girişimlere bakmak incelemek ve detaylandırmak istedim.

Aslına bakılırsa girişim Türkiye çapında kiralama işine de girerek sektöre de yeni bir yön vermiş oldu. Bu yönü de dikey girişimler içerisinde yapılan yatay işler olarak da tanımlayabiliriz. Yatay özellikli internet sitelerine baktığımızda birbiriyle alakası olmayan birçok ürün ve hizmeti aynı anda sattığını veya hizmete açtığını görmekteyiz. Yatay girişim sitelerinin detaylarını bu yazıdan da öğrenebilirsiniz. Dikey sitelerin de özellikleri sadece belirli bir alanda hizmet vermeleri, uzmanlaşmaları ve ürün satmaları olduğunu yine bu yazıda belirtmiştim.

Tasit.com ise yeni girdiği kiralık operasyonu “tKiralık” ile dikey içerisinde yatay bir işe de imza atmış oldu. Bildiğim dikey internet içerisinde yatay iş yapılan Türkiye’de ki ilk girişim olarak da gösterilebilir. İkinci el araç listeleme sitesi özelliğine ek olarak içerisinde günlük araç kiralama hizmetinin de bulunduğu bir platformda toplanması olarak tanımlayabileceğimiz “tKiralık” Türkiye’nin kiralama broker’ı olma yolunda da emin adımlarla ilerliyor.  Günlük kiralama açığı olan ancak operasyonel sistemin oturtulması zorluğu sebebiyle uzun zamandır başarılı bir girişimin de büyüyemediği bir alan olarak izlenmekte. Tasit.com ise tKiralık ile böyle zor bir operasyona girerek sektöre ayrı bir hava katmayı hedeflemekte.

tKiralık birçok kiralama şirketini bünyesinde bulundurarak başta havaalanları olmak üzere Türkiye’nin her yerinde günlük araba kiralamanın mümkün olduğu bir platform. Yine günlük kiralamadan farklı olarak yurt içi tüketicilerine ek olarak yurtdışından Türkiye’ye seyahat edecek Türkler’i hedeflemekte. Türkler’e ek olarak da Türkiye’ye seyahat edecek kişiler hedeflenmekte. Hatta bu dönemde Avrupa’da yayın yapan Türk kanallarının da içinde olduğu bir reklam kampanyası ile Avrupa’daki Türklere de sesini duyurmuş olacak. Avrupa’daki Türkler’i hedeflemedeki kişilerin yurt dışında yaşarken alıştıkları seyahat konforunun aynısına burada da sahip olabileceklerini anlatmak böylece yurtdışından arabayla gelmek yerine uçakla gelip  aynı konforla Türkiye içinde de seyahat edebileceği mesajını vermek.

Tüm bu özellikleri yan yana koyduğumuzda tasit.com tKiralık ile günlük kiralama sektörüne profesyonel bakış açısı kazandırmış. Aynı zamanda da internet girişimleri terminolojisine “dikey içerisinde yatay işler”  yeni bir isim kazandırmış oldu. Gelecekte sektörde daha çok girişim ve yeniliklerle tasit.com isminden daha fazla söz ettireceğe benzer.

Dikey İnternet Girişimleri Hakkında

by Cenap Coskun

Dikey internet sitelerini kısaca tanımlamak gerekirse; belirli bir alanda uzmanlaşmış sitelerdir. Yani sadece çiçek satan internet siteleri gibi ya da tasit.com gibi sadece araba satan siteler ya da özel tasarım kolyeler satan siteleri dikey sitelere örnek olarak verebiliriz. Dikey sitelerin en önemli özellikleri, belli bir alanda uzmanlaşmaları ve o alanda en iyi hizmeti vermeye çalışmalarıdır. Temelde yatay sitelerin birçok ürün gamı olduğundan bu siteler sadece karlı buldukları ya da fayda sağladıklarını düşündükleri alanda kendilerini geliştirmeye çalışmaktalar. Bunun yanında dikey siteler belirli bir alanda hizmet verdiklerinden tüm operasyonlarını, yazılımlarını bu alanda uzmanlaşmak üzerine kurmakta olduklarından daha etkili ve farklı bir yapıyla hizmet vermektedirler.

Tüketici gözüyle de baktığımızda ise belirli bir alanda uzmanlaşmış siteler her zaman daha güven vermekte ve daha ilgiyle karşılanmaktadır. Çünkü tüketici böylece kendisini daha özel hissedecektir ve o alanda tüm detayları ile ihtiyaçları tam anlamıyla karşılayan bir hizmet alacaklarını bileceklerdir. Örneğin dağ sporlarıyla ilgilenen bir kişi standart bir e-ticaret sitesindense o alanda uzmanlaşmış bir e-ticaret sitesindense sadece dağcılık sporuyla ilgili bir e-ticaret sitesinden alışveriş yapmayı uygun bulacaktır. Çünkü bu sporun uzmanlık gerektiren çok fazla detaylı ürünü bulunmakta ve bu ürünleri konusunda uzmanlaşmayan bir siteden almak mümkün olmayabilir.

Bir de tek ürün siteleri bulunmaktadır ki bu siteler özellikle dikeyin de dikeyi gibi konumlandırabiliriz. Örneğin bir yemek sitesi dikey site iken sadece hamburger satan siteler tek ürün siteleri gibi değerlendirilebilir. Dikey site ve tek ürün sitelerinin en önemli özelliklerinden birisi giriş barajının düşük olması, yani çok sayılmayacak bir miktarla bir girişim gerçekleştirilebilir. Yine dikey sitelerin önemli özelliklerinden birisi de belli bir alanda uzmanlaşıyor olmanın stok maliyetleri, uygun fiyatlı tedarikçi bulmak açısından da faydalı olduğunu söyleyebiliriz. Dikey iş yapan siteler belli bir kesimi hedeflediklerinden dolayı gelir de nispeten daha düşük olacaktır. Bunun içinde yakında yazmaya başlayacağım dikey içinde yatay operasyonlar başlatmak firmanın gelir kalemini arttıracak yan kalemler üretmek gelir veya potansiyel düşüklüğünü ortadan kaldıracaktır.

Konuyu toparlamak gerekirse internet eko sisteminin gelişmesiyle birlikte ve de rekabetin de buna bağlı olarak artmasıyla birlikte dikey internet siteleri en sık rastladığımız örnekler arasında yer alacaktır. Dikeyleşmenin de doygunluğa ulaşacağı dönemde ise tek ürün modeline veya dikey içerisinde yatay modellere geçmek faydalı ve gelir arttırıcı değişiklikler sağlayacaktır.

Bazı Dikey İnternet siteleri:

Tasit.com

Tazedirekt.com

Yemeksepeti.com

Fiyonksepeti.com

Kitapkurdu.com

Zizigo.com

e-bebek.com

lidyana.com

tatilsepeti.com

yenimoda.com

Yatay Site Girişimi Nedir?

by Cenap Coskun

Birbirinden bağımsız şekilde birden fazla ürün ya da hizmet satan sitelere yatay siteler denir. Bu iş modeli internet girişimlerinin en başında kullanılan model olduğunu söyleyebiliriz. Girişimler ilk başladığında hem acemilikle hem de birçok alanda açıklar olması sebebiyle yatay girişimlere rastlamak mümkündür. Bu girişimlere örnek olarak sahibinden veya gittigidiyor, n11 gibi siteleri de örnek vermek mümkün. Sistem geliştikçe ve birçok alanda rekabet arttıkça siteler dikeyleşmeye yani belli bir alanda uzmanlaşmaya başladılar. Benim kişisel fikrim de bu yönde her girişim her alanda mükemmel olamaz. Muhtemelen belli alanlarda çok iyi performans gösterirken diğer alanlarda daha az performans/karlılık yakalamak mümkün olacaktır. Doğal olarak da girişim daha çok kar elde ettiği alanları destekleyecek az kar elde ettiği aynı zamanda çok performans harcadığı alanları biraz daha arka plana atacaktır. Bu durumu negatif bir uygulama olarak değil doğal bir süreç olarak görmek gerekir. Marka her uygulamasını veya her parçasını (özellikle de her alana da girmişse) eşit şekilde hem bütçe olarak hem de verimlilik olarak büyütmesi mümkün olamayacaktır. Bu sebeple de karlılığın yüksek olduğu alanlarda olması oldukça doğal görünmekte.

 

İlk başlangıcı B2C olmakla birlikte günümüzde ağırlıklı olarak C2C iş modelini benimseyen web siteleri de bulunmakta. Çünkü bu yapıda stok maliyeti oldukça yüksek bir maliyete sahip yukarıda saydığım yatay girişimlere örnek olan sitelerin tamamı B2C, C2C iş modeli üzerine çalışmaktalar. Şöyle düşünmek gerekir ki müşterinin nasıl bir sipariş vereceğini bilemediğimizden tüm ürünlerin stoğu yapılamamakta. Bu sebeple de iş modeli tamamen B2C/C2C’ye dönmüş durumda. Bunun yanında hali hazırda her ürünü üreten markalar da bu iş modeline devam edebilir. Benim aklıma bu modelde hep Aro gelmiştir.  Aro her türlü ürünü Metro marketlerinde satmakta mesela e-ticaret modeline yakın bir düşünceleri olsa çok rahat bir şekilde yatay site B2B’de çok iyi yapabilir. B2C modeline ise detaylıca incelemek bakmak lazım. Aynı zamanda bu markanın Metro Market dışında bir bilgisine de rastlayamadım. Metro Market’in de bir markası olabilir. Ama sadece Metro Marketlerine üretim yaptıklarını biliyorum.

 

Yatay sitelerde yüksek cirolar olduğundan yatırımcının ilgisini çektiği bir gerçektir. Son dönemde yüksek cirolara rağmen karlılık konusu tartışmalı diyebiliriz. Çünkü bu alanda yüksek rekabet son dönemde birçok oyuncunun sektöre girmesiyle birlikte ciddi oranda arttı diyebiliriz. Bu durum da markaların rekabet edebilmek için karlılıklarından feragat etmelerine sebebiyet verdi. Diğer taraftan yine rekabet edebilmek için, yüksek trafik, yüksek görünürlük sebebiyle de reklam maliyetlerini arttırdıkları gözlenmekte. Yine rekabet edebilmek için iş kalitesini arttırmak adına yeni personel alımı yapılması, aynı zamanda yüksek trafik demek alt yapı hizmet maliyetlerinin artması demek olacağından yine maliyetlerin artması demek gibi düşünebiliriz.

Sonuç olarak yatay site girişimleri giriş barajlarının yüksek olduğu yüksek maliyetlerinin olduğu bir iş modeli gibi düşünebiliriz. Tüm bunlara rağmen halen bu alana girmek isteyen markalar bulunmakta ve işini iyi yapan organizasyonlar için de yüksek fayda sağlayacağı aşikar.

Mobil Internet

by Cenap Coskun

Mobil İnternet 2010 yılından bu yana yüksek ivme kazanması beklenen ancak beklenen atılımı 2013 de yapmayı başaran bir dünya. 2013 yılında da ivme kazanması beklenen bir diğer alan ise video ve video reklamcılığı. 2013 yılının ilk çeğreği de gösteriyor ki mobil bu yıl videoya göre nispeten daha hareketli olacak gibi duruyor. (daha&helliip;)